Banka Hesabını / IBAN’ı Başkasına Kullandırma Nedeniyle Dolandırıcılık Soruşturması ve Şüpheli Hakları

Son dönemde özellikle internet üzerinden "komisyon karşılığı para transferi", "öğrenci bursu/yardımı", "kripto arbitrajı" veya "iş fırsatı" gibi vaatlerle banka hesaplarının üçüncü kişilere kullandırılması vakalarında ciddi bir artış yaşanmaktadır. Uygulamada "IBAN kiralama" olarak adlandırılan bu eylem, hesap sahibinin doğrudan organize bir dolandırıcılık dosyasında şüpheli veya sanık sıfatıyla yer almasına yol açmaktadır.

Bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle işlenen nitelikli dolandırıcılık suçlamalarında, Sermaye Piyasası Kanunu’na eklenen 7518 sayılı Kanun düzenlemeleri ve yargı paketleriyle şekillenen yeni içtihatlar, hesap sahiplerinin cezai sorumluluk sınırlarını yeniden belirlemektedir.

Karşılaşılan Cezai Yaptırımlar ve Suç İsnadı

Banka hesabına dolandırıcılık mağdurundan gelen paranın girmesi ve bu paranın üçüncü kişilere ya da kripto varlık platformlarına aktarılması durumunda, savcılıklar genellikle şu suçlamalarla soruşturma başlatmaktadır:

• TCK m. 158/1-f (Bilişim Sistemleri Vasıtasıyla Nitelikli Dolandırıcılık): 4 yıldan 10 yıla kadar hapis ve suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olmamak üzere adli para cezası öngörülür. Dava Ağır Ceza Mahkemesi nezdinde görülür.

• TCK m. 282 (Suçtan Kaynaklanan Malvarlığı Değerlerini Aklama): Suç gelirinin kaynağını gizlemek veya transferine aracılık etmek fiili üzerinden ilave bir sorumluluk doğabilir.

• MASAK ve Banka Blokeleri: 5549 sayılı Kanun uyarınca şüphelinin tüm banka hesaplarına bloke konulması ve finansal sisteme erişiminin kısıtlanması söz konusu olur.

  
  

Dolandırıcılık Kastı ve İştirak İradesinin Değerlendirilmesi

Ceza hukukunun temel prensibi gereğince, bir kimsenin TCK m. 158/1-f kapsamında cezalandırılabilmesi için eylemi kasten işlemiş olması ve dolandırıcılık planına iştirak iradesi (TCK m. 37 veya m. 39) taşıması zorunludur.

1. Doğrudan Fail / Şebeke İçi Sorumluluk: Suçun işlenişine planlı şekilde dahil olan, mağdurla irtibat kuran ya da suçtan sistematik pay alan kişiler asil fail sıfatıyla cezalandırılır.

2. Kastı Bulunmayan Hesap Sahipleri: Hesabını aldatılarak, borç verme/yardım etme saikiyle veya iş ilanı zannederek üçüncü kişilere açan kişilerde kural olarak dolandırıcılık kastı bulunmamaktadır.

3. Yeni Kanuni Düzenlemeler ve Lehe Yasa (TCK m. 7): Yargı paketleri ile gündeme gelen; salt ödeme aracını başkasına kullandırma eylemini nitelikli dolandırıcılık kastından ayıran ve bağımsız bir suç tipi olarak ele alan düzenlemeler, dosyalarda HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) ve ceza erteleme imkanlarını doğrudan etkilemektedir.

Soruşturma ve Kovuşturma Evresinde Kritik Aşamalar

Aşama / İşlem	Hukuki Risk	İzlenmesi Gereken Usul
Kolluk / Savcılık İfadesi	Yanlış veya eksik beyanla suçun kabulü varsayımı	Dijital yazışmalar (WhatsApp, Telegram vb.) ve para akışı sunulmalı
Banka / MASAK Blokesi	Ticari ve kişisel hayatın felce uğraması	CMK m. 131 ve ilgili mevzuat uyarınca itiraz başvurusu
Zararın Giderilmesi (TCK m. 168)	Ağır hapis cezası riski	Etkin pişmanlık şartlarının doğru tespiti ve usulüne uygun ödeme
Adli Kontrol Tedbirleri	İmza yükümlülüğü / Yurt dışı çıkış yasağı	CMK m. 111 gereği ölçülülük itirazı

Şüpheli ve Sanıklar Açısından Hukuki Temsilin Önemi

Bilişim yoluyla nitelikli dolandırıcılık isnadı altında yürütülen soruşturmalarda, kollukta verilen ilk ifadeden itibaren dosyaya kazandırılacak teknik deliller (IP logları, yazışma dökümleri, transfer dekontları) şüphelinin kastının bulunmadığını ispatlamak açısından hayati öneme sahiptir. Ağır Ceza Mahkemelerinde görülen bu davalar, teknik ceza usulü kurallarına tabi olup telafisi güç hürriyeti bağlayıcı ceza riskleri barındırır.

Bu nedenle, isnat edilen suçun vasıflandırılması, lehe mevzuat hükümlerinin uygulanması ve adli tedbirlerin kaldırılması süreçlerinde hak kaybı yaşamamak adına sürecin mutlaka alanında yetkin bir ceza avukatı ile yürütülmesi gerekmektedir.

Hazırlayan: Coşkun Hukuk Bürosu – Ceza Hukuku Departmanı